Przyczyny inflacji

Thursday, 2 September 2010
Źródeł inflacji można doszukiwać się w kłopotach finansowych państwa, w wysokich podatkach i źle prowadzonej polityce pieniężnej, ale tak naprawdę na zmianę inflacji mogą wpłynąć wszelkie ruchy podejmowane w gospodarce czy na rynku finansowym. Przyczyny powstawania inflacji najłatwiej przedstawić na przykładach najczęściej rozpowszechnionych jej typów: inflacji kosztowej i popytowej.

Do najczęstszych przyczyn inflacji zalicza się:
- nadmierną emisję pieniędzy (np. poprzez ich dodruk, poziom oprocentowania)
- ingerencję państwa w politykę emisyjną Banku Centralnego
- wzrost kosztów produkcyjnych
- nadmierny wzrost popytu
- niezrównoważony budżet państwa (wydatki przewyższają wpływy)
- przeinwestowanie gospodarki (zbyt duże nakłady na inwestycje)
- import inflacji
- utrzymującą się przez długi czas nadwyżkę eksportu nad importem
- monopolizację gospodarki - przenoszenie kosztów produkcji na cenę
- zadłużenie przedsiębiorstw


Wyróżnia się kilkanaście rodzajów inflacji - a podziału dokonuje się w zależności od przyczyn jej występowania. I tak inflację możemy podzielić ze względu na:

  • kryterium jej siły i tempa wzrostu – wówczas wyróżniamy: hiperinflację, inflację galopującą, kroczącą i pełzającą

  • kryterium przyczyny - w tej grupie wyróżniamy inflację: wewnętrzną, importowaną, endogeniczną, egzogeniczną, popytową, kosztową, pieniężną, budżetową, kredytową, płacową 

  • kryterium skutków - do tej grupy należą: inflacja otwarta, tłumiona, jawna, ukryta

  • kryterium stosunków ekonomicznych - tu występuje podział na inflację cywilizowaną i barbarzyńską.

  • kryterium zależności - uwzględniając zależności od innych kategorii makroekonomicznych wyróżniamy: stratoinflację, stagflację i slumpflację

  • kryterium czasu - w tej grupie wyróżniamy: inflację sekularną i okresową


  • W rzeczywistości najczęściej zmagamy się z inflacją kosztową i popytową. Oba rodzaje inflacji wiążą się z najbardziej podatnymi na wszelkie zawirowania rynkowe i zależnymi od siebie czynnikami: stopą bezrobocia, wysokością płac i kosztami produkcji. 


    Inflacja kosztowa

    Z inflacją kosztową (rodzaj inflacji podażowej) mamy do czynienia w sytuacji, kiedy następuje wzrost kosztów produkcji, które przekładają się na wzrost cen.

    Podaż
    To ilość towaru, którą dostawcy są skłonni dostarczyć na rynek przy jego określonej cenie. Jeśli inne warunki rynkowe pozostają niezmienne, wzrost ceny towaru wywołuje wzrost podaży, a obniżanie się ceny - spadek wielkości podaży.
    Inflacja podażowa ma miejsce wtedy, gdy pojawiają się ograniczenia w podaży jednego lub kilku zasobów i występuje wzrost cen na te zasoby. Rozważmy przykład produkcji dżemów – z powodu braku surowców w roku nieurodzaju w sklepach może być mniejsza ilość dżemów, a do tego ich cena będzie wyższa. Podobnie dzieje się, kiedy w jakiejś firmie wzrastają koszty produkcji – na przykład płace lub składki na ubezpieczenie społeczne – co sprawia, że rosną wydatki tej firmy związane z produkcją.

    Ze względu na przyczyny występowania inflację kosztową dzielimy na:

    1) inflację płacową
    Bardzo często wywoływana jest przez związki zawodowe, które wymuszają na pracodawcy podniesienie pensji. Wynagrodzenia zbyt wysokie w stosunku do wydajności pracy powodują wzrost kosztów produkcji, a to momentalnie przekłada się na wzrost ceny.

    2) inflację ciągnioną przez zyski
    Równie dobrze można tę przyczynę określić mianem „pazerności”. Wyobraźmy sobie, że dostawcą wody w Polsce jest tylko jedna firma i nie mam innej możliwości pozyskania wody. Z taką sytuacją mamy do czynienia, kiedy ktoś ma na coś monopol. Inflacja ciągniona przez zyski pojawia się, gdy monopoliści podnoszą ceny na swoje produkty – liczą na wyższy zysk, a przy braku konkurencji nie muszą się bać, że zrezygnujemy z ich usług.

    3) inflację ciągnioną przez ceny dóbr importowanych
    Mówi się wówczas o „inflacji importowanej”. Ceny polskich wyrobów kształtują ceny surowców „ściągniętych” do kraju. Przykład: firma szyjąca ubrania sprowadza swój surowiec, czyli materiały, z Niemiec. Kiedy ceny materiałów wzrastają, wzrasta także cena ubrań, bo wzrosły koszty produkcji, a firma chce mieć wciąż ten sam (albo większy) zysk.

    4) inflację ciągnioną przez podatki
    Wzrost podatków przekłada się bezpośrednio na wzrost cen.


    Inflacja popytowa

    Popyt
    Określa ilość towaru, którą nabywcy są skłonni kupić w określonym czasie w zależności od ceny. Jeśli inne warunki rynkowe pozostają niezmienne, wzrost ceny powoduje zmniejszenie popytu, a obniżka ceny wzrost wielkości popytu.
    Występuje wtedy, gdy popyt jest większy niż podaż, czyli chętnych do zakupienia jakiegoś towaru jest więcej niż towaru na rynku. Mówi się wówczas, że na rynku powstała tzw. luka inflacyjna. W wyniku powstałej luki wzrastają ceny. Dlaczego? Ponieważ producenci nie są w stanie w krótkim czasie zaspokoić potrzeb rynku. Gdy wielkość popytu jest większa niż możliwości produkcyjne gospodarki (przy całej mocy produkcyjnej i pełnym zatrudnieniu), nabywcy starając się o deficytowy towar płacą za niego coraz wyższe ceny.

    Wyróżniamy dwa rodzaje inflacji popytowej:

    1) inflację pieniężną
    Źródłem jej powstania mogą być nadmierne wydatki państwa, nie znajdujące pokrycia w dochodach. Innym źródłem jest nadmierna kreacja pieniądza kredytowego – czyli wzrostu ilości pieniądza w obiegu na skutek nadmiernego zaciągania pożyczek bankowych.

    2) inflację strukturalną
    Z tym typem inflacji mamy do czynienia, kiedy producenci nie są w stanie dostosować struktury produkcji do zmian w strukturze popytu konsumentów, przedsiębiorstw i rządu.


    Zdarza się, ze oba wyżej omówione rodzaje inflacji, czyli popytowa i kosztowa, występują jednocześnie. Wówczas mówi się, że gospodarka popadła w tzw. spiralę inflacyjną. Zjawisko to polega na wzajemnym oddziaływaniu (napędzaniu) wysokości wynagrodzeń i cen. Eksperci twierdzą, że spirala inflacyjna najczęściej występuje w gospodarkach, w których istnieją silne organizacje pracownicze, czyli związki zawodowe, które są w stanie wymuszać na pracodawcach korzystne dla siebie decyzje finansowe. Jak działa mechanizm spirali? Kiedy rosną ceny, pracownicy wymuszają podwyżki płac. Pracodawcy godzą się na podwyżki, jednak - aby zrekompensować wzrost kosztów produkcji - podnoszą ceny. Tak właśnie nakręca się spirala inflacji.
    Schowaj
     
     
     
    Komentarze: (1)
    • gosiap 7/5/2013 4:39:46 PM
      Prosty i zrozumiały opis, bardzo pomocny, dziekuję